Podstawy gięcia CNC: stempel i matryca, gięcie powietrzne kontra dogniatanie, promień i sprężynowanie — wszystko, co warto wiedzieć przed zamówieniem.
Gięcie to obok cięcia najczęstsza operacja w obróbce blach. Pozwala z płaskiego detalu uzyskać przestrzenny kształt — obudowę, ceownik, kątownik, wspornik czy osłonę — bez spawania. W tym poradniku tłumaczymy, jak działa gięcie na prasie krawędziowej i co decyduje o jakości oraz powtarzalności zagięcia.
Zasada jest prosta: blachę układa się na matrycy z rowkiem w kształcie litery V, a stempel (belka górna) dociska ją w dół. Materiał odkształca się plastycznie i powstaje zagięcie o określonym kącie i promieniu wewnętrznym. W maszynach CNC pozycja stempla, kąt i kolejność gięć są sterowane numerycznie, dzięki czemu kolejne sztuki wychodzą takie same.
Kluczowe pojęcia, które pojawią się przy gięciu:
| Pojęcie | Co oznacza |
|---|---|
| Kąt gięcia | kąt, pod jakim zaginamy kołnierz (np. 90°) |
| Promień wewnętrzny | zaokrąglenie po wewnętrznej stronie zgięcia — nigdy „ostre zero" |
| Matryca V | rowek, w który wciskany jest materiał; jej szerokość wpływa na promień i siłę |
| Rozwinięcie | płaski wymiar detalu przed gięciem (z naddatkiem na gięcie) |
| Sprężynowanie | lekki „powrót" materiału po zwolnieniu nacisku — kompensowany przy gięciu |
Gięcie powietrzne (air bending) — stempel nie dociska blachy do dna matrycy; kąt wynika z głębokości wciśnięcia. To metoda najbardziej uniwersalna: jedną matrycą uzyskasz różne kąty, potrzeba mniejszej siły, ale sprężynowanie jest większe, a kąt nieco mniej powtarzalny (kompensujemy to nastawami).
Dogniatanie / kalibrowanie (bottoming, coining) — blacha jest dociskana do matrycy. Daje dokładniejszy i bardziej powtarzalny kąt oraz mniejsze sprężynowanie, ale wymaga większej siły i matrycy dobranej pod konkretny kąt/promień.
W praktyce większość detali gnie się powietrznie — jest elastyczne i ekonomiczne. Dobra wskazówka projektowa: promień wewnętrzny dla stali to w przybliżeniu 0,16 × szerokość matrycy V, a typowo dobiera się V ≈ 6–10× grubość blachy. Jeśli zależy Ci na bardzo dokładnym kącie, zaznacz to — rozważymy kalibrowanie.
Prześlij rysunek lub model — przygotujemy rozwinięcie i wycenę. Realizacja i wysyłka kurierem w całej Polsce.
Blacha leży na matrycy V, a stempel dociska ją w dół, tworząc zagięcie o danym kącie i promieniu. Kąt wynika z głębokości wciśnięcia (air bending) lub z dogniecenia do matrycy.
Nie — każde gięcie ma promień wewnętrzny zależny od grubości i matrycy. Ostre „zero" grozi pękaniem.
Rysunek z kątami lub model 3D (STEP), materiał, grubość, liczbę sztuk oraz wymagane kąty/promienie.
Marketstal — centrum obróbcze blach i profili. Tniemy i gniemy wyłącznie nasz materiał; realizacja i wysyłka kurierem w całej Polsce. Parametry (promienie, kąty, tolerancje) zależą od materiału, grubości i geometrii; wykonalność potwierdzamy po analizie rysunku lub modelu.